Wat is MBT

Wat is MBT?   
De theorie achter MBT
Voor wie is MBT bedoeld? 
Klinisch proces/werkzaamheid
Behandelresultaten

Wat is MBT? 
Mentalization-Based Treatment (MBT) is een bewezen effectieve behandeling voor mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis. Kenmerkend voor deze aandoening is een verstoring in het mentaliseren. Mentaliseren verwijst naar het vermogen om het eigen gedrag en dat van anderen te begrijpen vanuit achterliggende gevoelens en intenties. Problemen hierin leiden vaak tot symptomen zoals stemmingsschommelingen of impulsief gedrag. Een MBT-behandeling is gericht op het versterken van het mentaliserend vermogen en, langs deze weg, de aanpak van de kenmerkende borderlinesymptomen. Onderzoeksgegevens laten zien dat de resultaten van dit programma goed tot zeer goed zijn. De resultaten in Nederland zijn erg vergelijkbaar zijn met de resultaten die met het programma in Londen werden behaald door prof. dr. Anthony Bateman, de ontwikkelaar van het programma. 
Terug naar boven

De theorie achter MBT
De klinische symptomen van individuen met een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) kunnen volgens MBT verklaard worden vanuit problemen in het vermogen om te mentaliseren. De bouwstenen voor dit vermogen ontwikkelen zich in de eerste levensjaren binnen de context van een (veilige) gehechtheidsrelatie. Ouders zijn sensitief voor de (wisselingen in) mentale toestand van hun kind en spiegelen dat aan hun kind. Het kind leert dat de in oorsprong vage spanningen die het ervaart, betekenis hebben. Op die manier zal een kind geleidelijk aan het vermogen ontwikkelen om de eigen emoties te begrijpen. Diverse factoren kunnen dit normale ontwikkelingsproces verstoren. Het kind kan in aanleg erg snel hoge arousal ervaren of traumatische ervaringen meegemaakt hebben die erg overspoelend waren. Verzorgers kunnen tijdelijk ziek of depressief geweest zijn waardoor ze minder betrokken waren op hun kind of ze kunnen zelf een meer structureel onvermogen om te mentaliseren hebben. Dat kan ertoe leiden dat sommige emoties van het kind niet of onjuist gespiegeld werden. Herhaaldelijk falen van het spiegelen zal ertoe leiden dat sommige innerlijke ervaringen van het kind geen betekenis krijgen. Daardoor zal ook hun eigen vermogen om te mentaliseren aangetast worden.

Als kinderen geschaad worden in de ontwikkeling van hun vermogen om te mentaliseren, zullen ze sneller terugvallen in primitievere ervaringsmodi. Die kunnen zich op diverse manieren uiten: zwart-wit denken, overspoeld worden door emoties of zich net leeg voelen, wisselende stemmingen zonder duidelijke aanleiding, impulsief reageren zonder eerst de gevolgen te overwegen enzovoort. Bij individuen met BPS neemt de capaciteit om te mentaliseren vooral af wanneer hun gehechtheidssysteem geactiveerd wordt, bijvoorbeeld in intieme relaties of wanneer ze angstig of gespannen zijn. In contacten met anderen zijn deze mensen vaak gevoeliger voor de invloed van anderen en verliezen ze ook sneller het vermogen om zichzelf en de ander goed te blijven begrijpen. Daardoor vallen ze sneller terug in hokjesdenken of zwart-wit denken, waarbij ze soms geneigd zijn om stereotiepe relatiepatronen aan te gaan. 
Terug naar boven

 

Voor wie is MBT bedoeld?
Mentalization-Based Treatment is een behandeling voor mensen met een ernstige borderline persoonlijkheidsstoornis. Deze stoornis kenmerkt zich door stemmingsschommelingen, impulsief gedrag, problemen in de relaties met anderen en problemen in het zelfbeeld. Vaak uiten die problemen zich in zwart-wit denken, sombere stemming, suïcidaliteit en zelfverwonding, weinig zelfvertrouwen, woedeuitbarstingen, gevoeligheid voor kritiek en moeilijk alleen kunnen zijn. De aandoening gaat verder meestal ook gepaard met allerlei andere klachten, zoals angsten, eetproblemen of middelengebruik. Het spreekt voor zich dat er hierdoor haast ook steeds problemen zijn op andere terreinen, zoals op school of op het werk, of in relaties en vriendschappen. In tegenstelling tot sommige andere vormen van psychotherapie, worden binnen MBT nauwelijks mensen uitgesloten van behandeling. 
Terug naar boven

Klinisch proces/werkzaamheid
Het cruciale werkzame mechanisme van MBT is het consistent en coherent bevorderen van het mentaliseren binnen de context van een gehechtheidsrelatie. Dit krijgt vorm door een hele reeks klinische processen binnen het kader van een van de MBT-programma’s. Het gaat in essentie om de volgende elementen:

• Assessment van het mentaliserend vermogen
• Psycho-educatie
• Begeleiding bij het stabiliseren van sociale omstandigheden / contextregulatie
• Opstellen van een dynamische formulering en behandelplan waarin individuele behandeldoelen worden beschreven
• Leren herkennen van terugkerende patronen in relaties en signaleren wanneer deze plaatsvinden in het contact tussen patiënt en therapeut
• Combinatie van groeps- en individuele therapie
• Volledig geïntegreerd team, nauwe samenwerking tussen de disciplines
• Integratie van medicatieconsult in de behandeling
• Focus op interacties en relaties
• Individuele focus, ook in de groep
• Duidelijk omschreven kader en flexibele, individuele toepassing
• Outreachend werk: actieve houding naar patiënt en overige hulpverleningsinstanties
  Terug naar boven

Behandelresultaten
Onderzoek toont aan dat mensen met persoonlijkheidsstoornissen een grote ziektelast ervaren en hoge maatschappelijke kosten veroorzaken. Hun kwaliteit van leven is te vergelijken met ernstige medische aandoeningen zoals reuma, longkanker of de ziekte van Parkinson. De kosten voor zorg en verzuim bedragen per patiënt jaarlijks ca. € 11.000, voor jongeren zelfs ca. € 15.000.

Uit onderzoek – op de Viersprong en elders – blijkt dat MBT niet alleen een effectieve, maar ook een kosteneffectieve behandeling is. Na een behandeling worden aanzienlijke verbeteringen geconstateerd op het vlak van sterke vermindering van psychische klachten, afname van geneesmiddelengebruik, verbeteren van zelfbeeld en relationeel functioneren en beter maatschappelijk functioneren. Uit diverse studies blijkt zelfs dat deze effecten niet enkel standhouden, maar zich zelfs nog doorzetten na de intensieve behandelperiode. Dat alles zorgt ervoor dat een behandeling al snel een positief rendement heeft in termen van maatschappelijke kosten. Lees hier meer over in de factsheet MBT.
Terug naar boven