Behandelingen
Wat is een persoonlijkheidsstoornis?
Extreme variaties van ‘gewone’ trekken
Wie heeft er last van een persoonlijkheidsstoornis?
Iedereen heeft toch wel iets?
Als je je schuldig voelt of schaamt…
Valt er iets aan te doen?
Extreme variaties van ‘gewone’ trekken
Een gezonde persoonlijkheid stelt ons in staat om ons gedrag op een gewenste manier aan te passen aan de omstandigheden en situatie, zodanig dat we tevreden over onszelf zijn en goed kunnen functioneren in contact met anderen en op het werk of op school. Veel mensen hebben echter last van persoonlijkheidstrekken die hen in de weg staan om goed te kunnen functioneren. Deze persoonlijkheidstrekken zijn dan zo sterk aanwezig, dat het vermogen tot aanpassing aan verschillende situaties vermindert. Hierbij gaat het bijna altijd om extreme variaties van ‘gewone’ persoonlijkheidstrekken als jaloezie, gevoeligheid voor kritiek, bindingsangst, impulsiviteit, afhankelijkheid, perfectionisme, verlegenheid, enzovoort. Iemand met een sterke neiging tot perfectionisme loopt het risico dat hij/zij altijd meer tijd nodig heeft om zijn/haar werk af te krijgen en daardoor veel gaat overwerken, waardoor sociale contacten in het gedrang komen. Een impulsieve persoon loopt het risico om dingen te zeggen of te doen waar hij/zij later spijt van krijgt. Onder Persoonlijkheidsstoornissen worden diverse varianten beschreven.
Terug naar boven
Wie heeft er last van een persoonlijkheidsstoornis?
Kenmerkend voor persoonlijkheidsstoornissen is dat ze diep verankerd liggen in iemand’s aard en dus veelal al langere tijd bestaan. Veel mensen met een persoonlijkheidsstoornis realiseren zich niet dat zij een probleem hebben, omdat ze altijd zo geweest zijn en denken dat het zo hoort. Het kan lijken dat anderen of de maatschappij het probleem vormen. Daardoor heeft niet iedereen er evenveel last van. Sommige gedragingen bij personen met persoonlijkheidsstoornissen hebben tot gevolg dat zij zich zelf ongelukkig voelen, terwijl andere gedragingen ervoor zorgen dat vooral anderen zich ongelukkig voelen.
Terug naar boven
Uiteindelijk is de mate waarin een persoon of diens omgeving er last van heeft doorslaggevend bij het bepalen of er sprake is van een probleem waar wellicht wat aan gedaan moet worden.
Iedereen heeft toch wel iets?
Veel mensen willen hun persoonlijkheidsproblemen niet onder ogen zien. Onder het motto ‘Iedereen heeft toch wel iets…’ wuiven zij de problemen weg. Dat is waar en bovendien kunnen bepaalde extreme persoonlijkheidstrekken iemand bij uitstek geschikt maken voor een bepaald beroep (denk aan theatrale trekken bij een acteur of narcistische trekken bij een ondernemer). Wel is het zo dat, naarmate deze trekken sterker aanwezig zijn en de flexibiliteit van het gedrag ondermijnen, het voor een persoon steeds lastiger wordt om zich staande te houden en aan te passen aan omgevingseisen. Uiteindelijk is de mate waarin een persoon of diens omgeving er last van heeft doorslaggevend bij het bepalen of er sprake is van een probleem waar wellicht wat aan gedaan moet worden.
Terug naar boven
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat zelfs ernstige of complexe persoonlijkheidsstoornissen in veel gevallen goed kunnen worden behandeld
Als je je schuldig voelt of schaamt…
Het is heel begrijpelijk dat mensen hun eventuele persoonlijkheidsproblemen niet graag onder ogen zien, want deze problemen komen heel dicht bij de kern van je persoon, dus bij wie je bent. Het is geen gebroken been of een posttraumatische stress-stoornis, die je gemakkelijk aan de omstandigheden kunt toeschrijven. Vaak hebben mensen die zich realiseren dat ze een persoonlijkheidsstoornis hebben last van schaamte of schuldgevoelens. Het is goed om je te realiseren dat persoonlijkheidsstoornissen bijna nooit aangeboren worden, maar meestal het gevolg zijn van een samenspel tussen genetische kwetsbaarheid en (traumatische) levenservaringen. Iemand met een aangeboren neiging tot emotionele reacties, zal onder normale omstandigheden opgroeien tot een warme persoonlijkheid die heftig kan reageren op uitzonderlijke gebeurtenissen, maar overwegend zijn/haar gevoelens onder controle heeft. Maar wordt die persoon tijdens zijn/haar jeugd emotioneel, lichamelijk en/of seksueel misbruikt, dan is de kans groot dat er een ernstige borderline persoonlijkheidsstoornis ontstaat.
Terug naar boven
Valt er iets aan te doen?
Ja, persoonlijkheidsstoornissen zijn doorgaans goed behandelbaar, maar veranderingstrajecten kunnen lang duren en vergen de nodige inspanning. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat zelfs ernstige of complexe persoonlijkheidsstoornissen in veel gevallen goed kunnen worden behandeld. Behandeling leidt soms tot volledig herstel en soms tot een situatie waarin mensen beter kunnen omgaan met hun kwetsbaarheden of eigenaardigheden. In vrijwel alle gevallen leidt behandeling tot een merkbare vermindering van klachten en verbetering van functioneren. Er zijn helaas nog veel hulpverleners en behandelaars in de 1ste lijn of tweedelijns ggz die niet of slecht op de hoogte zijn van de behandelmogelijkheden en het verbeterpotentieel van mensen met persoonlijkheidsproblemen. Laat je dus niet te snel ontmoedigen.
Terug naar boven